Sectie 1
Over de CAO ZORG BES‍

“Together we are stronger in providing in the BESt health care”

Dit is de eerste CAO die de Werkgevers Saba Cares Foundation, Sint Eustatius Health Care Foundation, Sint Eustatius Auxiliary Home Foundation, Fundashon Mariadal en Mental Health Caribbean met de vakbonden Algemene Federatie van Bonairiaanse Werknemers (AFBW), All For 1 Union Sint Eustatius (AF1) en Saba United People’s Labor Union and Association (SUPLUA) gezamenlijk hebben gesloten.

Met het afsluiten hiervan hebben zij een eerste, stevige, stap gezet in de realisatie van één gezamenlijk arbeidsvoorwaardenbeleid voor de zorg op de BES. Daarmee is een al jaren bestaand streven daadwerkelijk omgezet in een duidelijk resultaat. Met deze CAO hebben Partijen een concreet gevolg gegeven van de in de conferentie in juli 2022 uitgesproken ambitie om te komen tot één gezamenlijke CAO.

Dit alles heeft plaatsgevonden vanuit de gedachte dat samen optrekken gewenst en noodzakelijk is om de vraagstukken waarmee Werkgevers en Werknemers nu en in de toekomst worden geconfronteerd het hoofd te kunnen bieden: Together we are stronger in providing in the best health care!

Bij het realiseren van deze gezamenlijke CAO hebben Partijen zich laten leiden tot de volgende uitgangspunten:

Zorgverlening is mensenwerk; een gezamenlijke CAO is daarbij een noodzakelijk instrument om kwalitatief goede zorg te kunnen blijven verlenen.

Een gezamenlijke CAO voor de BES wordt door de zorgorganisaties en de Vakbonden als een onmisbaar instrument gezien is om te kunnen blijven beschikken over en voldoende en over gekwalificeerd zorgpersoneel. Deze gezamenlijke CAO is een belangrijk instrument bij het realiseren van een gezonde, goed werkende arbeidsmarkt.

Met één gezamenlijke CAO willen CAO Partijen onderlinge concurrentie op arbeidsvoorwaarden voorkomen. Bij een arbeidsmarkt die onder druk staat en die zich met name uitstrekt buiten de BES is dit van groot belang. Daarbij ondersteunt de gezamenlijke CAO de doelstellingen die het Samenwerkingsverband Ziekenhuizen (DCHA) en Dutch Caribbean’ Mental Health (GGZ CAS BES) hebben op terreinen als capaciteitsplanning, opleiding en scholing. Ook in de gesprekken met de relevante Partijen kunnen de Werkgevers en de Vakbonden gezamenlijk optreden en zo een betere positie creëren voor de bespreking van de voor hen relevante onderwerpen. Daarbij levert een CAO die overeengekomen wordt met, en voor, meerdere zorgorganisaties ook efficiencywinst op.

De gezamenlijke CAO heeft een maatschappelijke functie

Door een verbetering van het niveau van arbeidsvoorwaarden levert de gezamenlijke CAO een relevante bijdrage aan de verbetering van de levensstandaard in relatie tot de cost of living van de Werknemers. Armoedebestrijding is gedurende een lange periode één van de beleidsdoelstellingen van de Overheid. Een gezamenlijke CAO kan indirect een bijdrage leveren aan het verminderen van de armoedeproblematiek in Caribisch Nederland, onder voorwaarde dat de financiële middelen beschikbaar worden gesteld.

Deze lijn doortrekkend kan de CAO door het leveren van een bijdrage aan de levensstandaard van de Werknemers ook een positieve bijdrage leveren aan de gezondheidssituatie en daarmee aan de burgers op de eilanden. Dit omdat het hen faciliteert bij het realiseren van een gezonde leefstijl. Daarmee is de gezamenlijke CAO uiteindelijk ook van invloed op de uitgaven aan de beheersing van de gezondheidszorg.

De gezamenlijke CAO heeft een basis en een ambitieniveau

Met de gezamenlijke CAO wordt teruggegaan naar de start van de huidige CAO’s van Saba en Sint Eustatius enerzijds en Fundashon Mariadal anderzijds. Deze CAO’s zijn oorspronkelijk gebaseerd op dezelfde basis hetgeen onder meer te zien is in de hantering van het functiewaarderingssysteem FWG en de structuur van het salarisgebouw. Met name verschillen in beschikbare financiële middelen bij de zorgorganisaties hebben er in de loop der tijd toe geleid dat de primaire arbeidsvoorwaarden tussen de beide CAO’s zijn gaan verschillen.

Partijen hebben voor de gezamenlijke CAO het niveau van de primaire arbeidsvoorwaarden van de CAO Fundashon Mariadal 2022 als uitgangspunt genomen. Dat vormt daarmee wat betreft het niveau van de CAO ZORG BES het vertrekpunt voor deze nieuwe gezamenlijke CAO.

Ambitie

De ambitie van Partijen gaat echter verder en is door Partijen als volgt verwoord. Bij deze ambitie is de volgende passage uit het coalitieakkoord ‘Omzien naar elkaar, vooruitkijken naar de toekomst’ 2022 als vertrekpunt genomen.

Een betere toekomst voor het hele Koninkrijk
‍In het Koninkrijk delen we een verleden en een toekomst. Een toekomst die we samen vormgeven. Na tien jaar economische stagnatie en de klappen van een orkaan en een pandemie wil Nederland de drie Caribische landen ondersteunen bij het inslaan van een pad naar duurzame groei. We doen dat zoals bedoeld in het Statuut, op basis van gelijkwaardigheid, wederkerigheid en aan de hand van een eerlijke verkenning over wensen tot eventuele aanpassing van het Statuut. In Caribisch Nederland blijven we ons inspannen om Bonaire, Saba en Sint Eustatius een gelijkwaardig deel van Nederland te laten zijn.

In aanvulling hierop hebben Partijen de volgende uitgangspunten benoemd:

• De inwoners van de BES eilanden hebben recht op kwalitatieve goede zorg en een passende toegang tot deze zorg. Om dit te kunnen blijven realiseren zijn er concrete stappen nodig die moeten worden gezet.
  ‍
• De zorg op de BES eilanden moet zowel van een vergelijkbaar niveau zijn als die in Europees Nederland, kwalitatief hoogwaardig, als ook rekening houden met de unieke omstandigheden die specifiek zijn voor de BES eilanden.
  ‍
• Deze specifieke aspecten beslaan onderwerpen zoals de gezondheidssituatie van de inwoners, waarbij er sprake is van een toenemende zorgvraag en veelvuldig sprake is van één of meerdere chronische ziektebeelden, waaronder geestelijke gezondheidsproblematiek, vergrijzingsvraagstukken, het ontbreken aan voldoende financiële middelen ten behoeve van exploitatie, investeringen en instandhouding, de beschikbaarheid van het benodigd deskundig personeel en het feit dat sprake is van eilanden met alle bestuurlijke en of organisatorische uitdagingen van dien, het insulaire karakter.
  ‍
• Om kwalitatieve goede zorg te kunnen blijven leveren op de BES eilanden hebben Partijen vastgesteld dat samenwerking onontbeerlijk is. Specifiek op het terrein van:
  • de arbeidsmarkt vraagstukken,
  • op het terrein van arbeidsvoorwaarden
  • op het gebied van HR vraagstukken, waaronder opleiding, pensioen en werving
  • op het gebied van duurzame inzetbaarheid, waaronder een leven lang leren
  ‍
• Voor wat betreft het terrein van arbeidsvoorwaarden hebben Partijen vastgesteld dat het niet moet uitmaken waar een Werknemer op de BES eilanden in de zorg werkt. Een gelijkwaardige functie moet gelijkwaardig beloond worden. Op het gebied van primaire arbeidsvoorwaarden dient de situatie gelijk te zijn. Dit voorkomt dat sprake is van concurrentie op arbeidsvoorwaarden, faciliteert uitwisselbaarheid en voorkomt stagnatie. Daarnaast moet het niveau van arbeidsvoorwaarden dusdanig zijn dat het aantrekkelijk is om te komen werken op de BES eilanden. Niet in de laatste plaats hebben Partijen vastgesteld dat het werken in de zorg op de BES eilanden, als onderdeel van het Europees Nederland, betekent dat het gewenst is dat het niveau van arbeidsvoorwaarden gelijkwaardig is. Daarmee hebben zij de ambitie om te komen tot een pakket van arbeidsvoorwaarden dat passend is voor het werken in de zorg op de BES eilanden en dat gelijkwaardig is aan het niveau van de zorg CAO’s van Europees Nederland, in het bijzonder de CAO Ziekenhuizen, GGZ en VVT.
  ‍
• Kijkend naar het personeel dat werkzaam is in de zorg hebben Partijen vastgesteld dat het werken op de BES eilanden specifieke elementen kent. Kenmerkend is onder andere de gemiddelde arbeidsduur per week, de gevraagde flexibiliteit gezien het arbeidsmarkttekort en het werken in een subtropisch klimaat. Daarbij leidt het insulaire karakter ertoe dat er sprake is van specifieke omstandigheden waarin wordt gewerkt.
  ‍
• Partijen wensen in te zetten op opleidingen, functie en arbeidsmarktfitheid, op duurzame inzetbaarheid met een verantwoordelijkheid voor de Werkgever en de Werknemer en inspelen op levensfasen. Dit kan onder andere met behulp van instrumenten als functiedifferentiatie, loopbaanpaden, maar ook door minder werken als andere instrumenten niet toepasselijk zijn. Deze inzet moet een bijdrage leveren aan behoud van de werknemers voor de zorg op de BES eilanden, aan werkplezier, aan het kunnen blijven bijdragen aan de kwalitatieve zorg en ook aan het kunnen blijven werken tot aan de pensioengerechtigde leeftijd.

Met bovenstaande aspecten hebben Partijen zowel de ambitie vastgesteld wat betreft doel en niveau van de CAO ZORG BES als wel de instrumenten en arbeidsvoorwaarden die in de CAO worden opgenomen. De CAO ZORG BES wordt in eerste instantie aangegaan door de hierboven genoemde Partijen. Na de realisatie van de CAO staan Partijen open om ook andere zorgorganisaties aan te laten sluiten bij de CAO ZORG BES.

Passende financiering

Om zowel deze eerste gezamenlijke CAO als om de stip aan de horizon te kunnen realiseren is een passende en structurele financiering noodzakelijk vanuit de Overheid. Partijen zullen zo veel mogelijk gezamenlijk optrekken om dit te realiseren. Thans wordt het OVA percentage van Europees Nederland gebruikt om het jaarlijkse budget voor de personeelskosten van de zorgorganisaties op de BES eilanden te verhogen. Partijen zijn van mening dat een specifieke OVA systematiek voor de BES eilanden beter past gezien de eigen economische situatie van de BES eilanden. Gelet hierop zouden Partijen graag zien dat het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties BZK in 2024 opdracht geeft om een OVA BES te ontwikkelen waarvan de uitkomst op 1 januari 2025 beschikbaar is. Partijen werken er samen naartoe de juiste criteria en parameters aan te leveren om naar een passende OVA systematiek te komen voor de BES eilanden.

De gezamenlijke CAO heeft een specifieke structuur

De gezamenlijke CAO biedt enerzijds uniformiteit en houdt anderzijds rekening met de eiland of organisatie specifieke kenmerken. Om dit te bereiken hebben Partijen gekozen voor een zogeheten raam CAO.

Met deze vorm wordt gerealiseerd dat er sprake is van dezelfde, eenduidige afspraken voor alle Werkgevers en Werknemers op met name het terrein van primaire en secundaire arbeidsvoorwaarden. Daarbij stimuleert deze vorm dat Partijen gemeenschappelijke HR thema’s gezamenlijk oppakken.

Omdat sprake is van eilands of organisatie specifieke elementen en verschillende soorten zorgverlening die wordt verleend is het daarnaast gewenst om maatwerk in arbeidsvoorwaarden te kunnen blijven bieden. Ook dit maakt de gekozen vorm van een raam CAO mogelijk.

^{[1] De Overheidsbijdrage in de Arbeidskostenontwikkeling:de indexering van de personele kosten (de loonkosten) door de NZa gebeurt opbasis van een percentage dat de overheid vaststelt: de Overheidsbijdrage in deArbeidskostenontwikkeling (OVA).}‍